الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
535
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
( إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً - 36 / يونس ) ( وَ أَنَّهُمْ ظَنُّوا كَما ظَنَنْتُمْ - 7 / جنّ ) عبارت ( بضنين ) در آيه به صورت ( وَ مَا هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِظَنِينٍ - 24 / تكوير ) هم نيز خوانده شده يعنى در بيان وحى و غيب ، بر شما نه بخيل است و نه اينكه مورد افتراء و تهمت است . ظهر : الظَّهْر : پشت ، كه عضوى است از بدن ، جمعش ظُهُور در آيات : ( وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ - 10 / انشقاق ) ( مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ - 72 / اعراف ) ( أَنْقَضَ ظَهْرَكَ - 3 / شرح ) ظَهْر - در آيه اخير استعاره و تشبيهى است براى گناهان يا بارى كه حاملش را به مشقّت مىاندازد . واژه - ظَهْر - براى روى زمين هم استعاره شده است گفته مىشود : ظَهْرُ الأرضِ و بطنُهَا . خداى تعالى گويد : ( ما تَرَكَ عَلى ظَهْرِها مِنْ دَابَّةٍ - 45 / فاطر ) ( رجلٌ مُظَهَّر : مردى قوى پشت و با يال و كوپال . ظَهِرَ : از درد پشت شكايت كرد . مركوب سوارى و بارى هم به ظَهْر - تعبير مىشود و نيز بطور استعاره كسى كه با داشتن مركوب نيرومند مىشود . بعيرٌ ظَهِير : شتر قوى و آماده براى نياز سوارى و باربرى . ظِهْرِىّ : چيزى كه فراموش مىكنى و پشت گوش مىاندازى ، گفت : ( وَراءَكُمْ ظِهْرِيًّا - 29 / هود ) . ظَهَرَ عَلَيهِ : بر او غلبه كرد و پيروز شد و گفت : ( إِنَّهُمْ إِنْ يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ - 20 / كهف ) ( اگر بر شما چيره شوند ) . ظَاهَرْتُهُ : او را يارى كردم ، گفت : ( وَ ظاهَرُوا عَلى إِخْراجِكُمْ - 9 / ممتحنه ) : ( براى بيرون كردنتان همه پشت بهم دادند ) .